Pastorale brief 7

Pdf versie pastoriale brief klik hier.

De komende week zullen wij allemaal de bijzondere dagen van Dodenherdenking en Bevrijdingsdag -in afzondering- gedenken en vieren. Het zal een memorabele Dodenherdenking worden. De nationale herdenking op de Dam in Amsterdam gaat in aangepaste vorm door, zonder publiek.
Op 5 mei, Bevrijdingsdag, is het 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de bezetting van Nederland door Nazi-Duitsland. Een dag om te gedenken, een dag om bij stil te staan. Gelukkig heeft de geschiedenis echter niet stilgestaan. Het naoorlogse Duitsland heeft zich ontwikkeld tot een vrije, open en stabiele democratie, die zich rekenschap geeft van haar geschiedenis. Om die reden is bondskanselier Angela Merkel uitgenodigd de jaarlijkse 5 mei-lezing uit te spreken. Een mooie illustratie van de veranderde verhoudingen in Europa en in de wereld. Helaas kan de lezing dit jaar op 5 mei -vanwege de overbekende omstandigheden- niet doorgaan. Hopelijk doet zich nog een passende gelegenheid voor, waarbij dit gemis kan worden goedgemaakt.

In de kerk vieren wij deze zondag de vierde zondag van Pasen, de zondag van de Goede Herder. Het is de zondag waarop traditioneel aandacht gevraagd voor roeping tot de verschillende vormen van christelijk leven. Wij moeten het begrip ‘roeping’ niet te beperkt zien, het is veel breder dan enkel binnenkerkelijke roeping. Zelf denk ik op 4 en 5 mei altijd aan de mensen die, op een kruispunt in de geschiedenis, naar voren gestapt zijn en hun verantwoordelijkheid hebben genomen, die hùn roeping hebben waargemaakt. Hun roeping om op te komen voor vervolgde Joden, hun roeping om weerstand te bieden tegen mensenverachting, militarisme en onderdrukking.
Ook vandaag, ook in onze situatie, ook tijdens de Corona-pandemie, zien wij mensen naar voren stappen en hun verantwoordelijkheid nemen, hun roeping waarmaken. Laten wij daar een moment in dankbaarheid en eerbied bij stilstaan.

Ook is er nieuws over het einde van de actie ‘Klokken van hoop’:
Op dinsdag 21 april heeft de overheid nieuwe maatregelen tegen de verspreiding van het Corona-virus bekend gemaakt. Met de opening van de basisscholen in mei worden de eerste, voorzichtige, stappen naar een nieuwe fase gezet.
Op basis hiervan hebben de initiatiefnemers van de ‘Klokken van troost en hoop’, de klokkenluiders van de Oud-Katholieke Paradijskerk in Rotterdam, besloten de actie te beëindigen. Dit zal gefaseerd plaatsvinden. De laatste woensdagluiding zal zijn op woensdag 28 april, op het inmiddels vertrouwde tijdstip van 19.00 – 19.15 uur. Op dinsdag 5 mei, Bevrijdingsdag, zullen de klokken dan nog éénmaal luiden tussen 12.00 – 12.15 uur. Michael van den Bergh: ‘Voor de laatste keer luiden we dan samen de klokken als teken van hoop en troost voor ons land. Daarmee markeren we tevens de dag waarop het 75 jaar geleden is dat Nederland bevrijd is en laten we horen dat we hopen en erop vertrouwen dat we samen Corona kunnen overwinnen’. De Raad van Kerken in Nederland adviseert kerken in den lande zich hiernaar te voegen en zich tot deze twee laatste luidingen te beperken.
De actie Klokken van troost en hoop heeft talloze mensen in de eerste, zeer onzekere fase van de Corona-crisis bemoedigd en een hart onder de riem gestoken. Van Groningen tot Middelburg en van de Waddeneilanden tot in het puntje van Limburg hebben de klokken wekelijks geluid. Zij hebben bijgedragen aan verbondenheid over grenzen en (kerk)muren heen. Mede namens de initiatiefnemers wil de Raad van Kerken in Nederland alle klokkenluiders van harte danken voor hun inzet.

Vanuit verschillende kanten horen wij tenslotte het verzoek of het weer mogelijk is de kerkelijke vieringen, in kleine kring, weer op te starten. Dit is nu helaas nog niet mogelijk. Wij hebben hiervoor te maken met richtlijnen vanuit de overheid en vanuit de Nederlandse bisschoppenconferentie. Tot en met Pinksterzondag 31 mei hebben de bisschoppen alle publieke vieringen afgelast. Feitelijk vinden -in het openbaar- nu alleen uitvaartvieringen plaats, volgens de geldende richtlijnen in de Uitvaartbranche, in (zeer) kleine kring.
Er vindt voortdurend overleg plaats tussen de bisschoppen en de overheid. Wij verwachten in de tweede helft van mei weer nieuwe richtlijnen vanuit de bisschoppenconferentie. Het pastoraal team volgt deze berichten actief en nauwgezet. Zodra het mogelijk is weer vieringen te houden, zullen wij dit via de Zondagskrant en deze Pastorale brief, aan jullie laten weten.

Van harte wens ik jullie, mede namens pastor Paul Verheijen, mooie en goede dagen toe,telefoon
pastor Jan van Beek

pastor Paul: 0519 292476, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
pastor Jan: 06 8386 8271, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Eucharistieviering op de televisie

Op zondag 26 april om 10.00 uur komt de Eucharistieviering vanuit het bisdom Rotterdam. De viering in de H. Petruskerk in Roelofarendsveen wordt voorgegaan door rector Walter Broeders. De uitzending is te zien op NPO2.

Gedicht over vrijheid

Deze week een gedicht over vrijheid, het is geschreven door Eva Pronk (toen 15 jaar) uit Den Haag. Het zal klinken bij de nationale herdenking op 4 mei op de Dam in Amsterdam.5 mei

Vrijheid

de oude man
verstopte joden op zijn zolder,
drukte illegale kranten
en hielp Engelse piloten.
hij loog voor het leven.
hij loog voor de vrijheid.

de vrouw
in de kelder
liet wanneer de vliegtuigen overvlogen
bange mannen, vrouwen en kinderen
schuilen voor de bommen.
zij stond voor het leven.
zij stond voor de vrijheid.

de jongen
net achttien
opgeroepen
om te vechten aan het front
nam afscheid van zijn moeder
en zou haar nooit meer zien.
hij vocht voor zijn leven.
hij vocht voor de vrijheid.
deze helden.
gewone mensen zoals jij en ik.
kozen ervoor te vechten
voor de vrijheid.

als een van deze helden
hier niet voor had gekozen.
was mijn opa dan geboren?
had ik dan geleefd?

Het Evangelie van de zondag

Johannes 10: 1-10 (Nieuwe Bijbelvertaling, 2005)

‘Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnenbijbel klimt, is een dief of een rover. Wie door de deur naar binnen gaat, is de herder van de schapen. Voor hem doet de bewaker open. De schapen luisteren naar zijn stem, hij roept zijn eigen schapen bij hun naam en leidt ze naar buiten. Wanneer hij al zijn schapen naar buiten gebracht heeft, loopt hij voor ze uit en de schapen volgen hem omdat ze zijn stem kennen. Iemand anders volgen ze niet, ze lopen juist van hem weg omdat ze de stem van een vreemde niet kennen.’ Jezus vertelde hun deze gelijkenis, maar ze begrepen niet wat hij bedoelde.
Hij ging verder: ‘Waarachtig, ik verzeker u: ik ben de deur voor de schapen. Wie vóór mij kwamen waren allemaal dieven en rovers, maar de schapen hebben niet naar hen geluisterd. Ik ben de deur: wanneer iemand door mij binnenkomt zal hij gered worden; hij zal in en uit lopen, en hij zal weidegrond vinden. Een dief komt alleen om te roven, te slachten en te vernietigen, maar ik ben gekomen om hun het leven te geven in al zijn volheid’.

Overweging door pastor Jan

preekstoelI.
Morgen, maandag, is het de dag van de Dodenherdenking en overmorgen, dinsdag, gedenken wij alweer 75 jaar vrijheid. Het zijn dagen die wij niet mogen vergeten. Wanneer er oorlog is, wanneer er mensen worden gedood, hun rechten met de voeten worden getreden, gezinnen uiteen worden gerukt, wanneer willekeur regel is en mensen om hun geloof, ras of achtergrond worden gedood, roepen wij vaak: Hoe kan God dit toelaten, hoe kan Hij het laten gebeuren? Machteloos en gefrustreerd staren we omhoog alsof we verwachten dat daar het antwoord zal komen. We voelen ons misschien wel in de steek gelaten.

Ook nu leven wij in een tijd, die door sommigen met een oorlogssituatie vergeleken wordt. Er wordt gesproken over ‘de strijd’ tegen het Corona-virus. Artsen en verpleegkundigen (en vele, vele anderen) staan aan ‘het front’ en voeren ‘heroïsche gevechten’ voor hun patiënten. En er is een televisie-programma dat korte video-opnamen (‘vlogs’) van ziekenhuismedewerkers uitzendt onder de titel ‘Frontberichten’. Zelfs paus Franciscus riep pastores en religieuzen op om de parochianen ook tijdens de Covid-19 pandemie nabij te blijven en niet te ‘deserteren’. Militaire beeldspraak alom. En ook nu kijken mensen, machteloos en gefrustreerd, om zich heen, zoekend waar de redding vandaan kan komen.

II.
In deze situatie horen wij het Evangelie van deze ochtend. Het gaat over schapen in een schaapskooi, die niet luisteren naar een vreemde stem van dieven en bandieten, maar alleen naar de stem van de herder. En die schapen, dat zouden wij mensen dan zijn en die herder Jezus. Nou heb ik schapen altijd gezien als een beetje domme kuddedieren die alles en iedereen volgen en ik vind het bepaald geen compliment om met schapen in een schaapskooi te worden vergeleken. Als domme schaapjes volgen wij onze herder.
Maar uit het verhaal wordt duidelijk dat de schapen de herder goed kennen. Dat de schapen hem volgen, zal eerder gebeuren op grond van vertrouwen in zijn leiderschap, dan van blinde gehoorzaamheid. Ieder schaap wordt bij name gekend. En namen verwijzen in de bijbel altijd naar het gegeven hoe iemand is of welke levensopdracht iemand heeft. Dat is bepaald geen schaapachtig of dom gebeuren. De schapen zien in de herder iemand die hen voorgaat, die hen oproept of uitdaagt om hun roeping te volgen, om aan hun levensopdracht te werken, om naam te maken. Zo iemand volgen is veilig.
De dief en de bandiet worden herkend als de misleiders. Bij hen moeten de schapen niet zijn. Ze herkennen hun stem niet. Wat die bandiet zegt doet niets van binnen opklinken, maar op de stem van de herder reageren ze wel.

Vandaag horen wij de stem van Jezus, de stem van de herder. En Hij vraag aan jou en mij: Waar ga jij voor? Naar wie luister jij? Jezus roept ons op om Hem te volgen. Hij noemt ons bij naam en moedigt ons aan om voor andere mensen te gaan, net als Hij. Wanneer je naar Hem luistert zul je niet bedrogen worden. Wanneer je Hem volgt zul je niet armer worden, maar rijker. Rijker aan liefde, aan vrienden, aan geluk, aan vrede, aan mensen om je heen. Het is de moeite waard om daar voor te gaan.
En misschien zul je dan wel vragen: Maar wanneer hoor ik die stem van Jezus dan? Ja, in de bijbelverhalen natuurlijk, maar verder? Die stem van Jezus kun je horen en herkennen in mensen die goede dingen doen, die voor elkaar klaar staan, die een ander nemen zoals ze zijn zonder gelijk te oordelen, mensen die vechten tegen honger en eenzaamheid, mensen die recht doen aan elkaar, mensen die zorgen, genezen en troosten.
Wanneer deze mensen roepen, dan kun je ze veilig volgen. Want al deze stemmen roepen jou op om wat van jouw leven te maken, met alle kwaliteiten die je hebt, met alles wat je in huis hebt, wat je kunt en wat je wilt. In deze mensen klinkt de stem van Jezus door en aan die stem kun je rustig gehoor geven.

III.
Overmorgen is het Bevrijdingsdag. We gedenken dat Nederland 75 jaar geleden werd bevrijd van de nationaalsocialistische bezetter. Maar ook vandaag de dag valt er nog heel wat te bevrijden. Er is nog steeds oorlog, onrecht, haat, racisme, ongelijkheid, terrorisme, ook in ons eigen land. Er leven nog steeds mensen in onvrijheid, misschien wel midden onder ons. Gods Rijk lijkt soms nog heel ver weg.
Bevrijding gebeurt alleen daar waar mensen hun verantwoordelijkheid op zich nemen en niet met de vinger naar God of naar anderen wijzen. Nederland was in 1945 nooit bevrijd als er geen mensen in verzet waren gekomen, als er geen mensen de handen uit de mouwen hadden gestoken, als er geen mensen uit andere landen zich ons lot hadden aangetrokken. Mensen worden nooit bevrijd als wij alleen maar roepen: God, waarom overkomt ons dit? En dan verder bij de pakken neer blijven zitten.
Ook in deze situatie, nu in de Corona-pandemie, worden wij allemaal geroepen om elk onze eigen roeping tot werkelijkheid te maken, om ons in te zetten voor onze medemensen, om ons eigen steentje bij te dragen, ieder op haar of zijn eigen plaats. Als medewerker in de thuiszorg, als vakkenvuller, als kassa-medewerker, als pakjesbezorger, als bestuurder, als schoonmaker of ook als arts of verpleegkundige. Ook wij kunnen een bijdrage leveren, al is het maar door thuis te blijven, al is het maar door af en toe -op gepaste afstand- om te zien naar onze buren en bekenden.
Jezus heeft ons laten zien dat wij zelf de hemel op aarde kunnen brengen. Wij mogen Gods rijk van liefde zichtbaar maken voor elkaar. En van boven, van God, komt de kracht en de moed die wij nodig hebben. Vandaag op deze zondag, morgen op Dodenherdenking, overmorgen op Bevrijdingsdag en alle dagen opnieuw mogen wij de bevrijdende boodschap opnieuw horen. God wil dat Zijn hemel op aarde gestalte krijgt door handen van mensen. Door onze eigen handen.

En daarover wil ik jullie nog een mooi -anoniem- verhaal vertellen:

IV.
Het kleine stadje in het zuiden van Duitsland had zwaar geleden onder de bombardementen van het laatste oorlogsjaar. De meeste huizen waren totaal verwoest, het stadje leek wel één grote ruïne. Ook van het beschadigde crucifixMiddeleeuwse kerkje in het centrum was weinig meer overgebleven. Het dak was ingestort en van de muren stonden er nog maar een paar overeind. Toch waren de mensen langzamerhand weer begonnen met het voorlopige herstel. Overal werden barakken en noodvoorzieningen opgetrokken, zodat de inwoners van het stadje in ieder geval een bescheiden onderdak konden vinden.
Ze werden daarbij geholpen door Amerikaanse soldaten, die aan de rand van het stadje hun kamp hadden opgeslagen. Sommigen van hen waren bezig om te helpen bij het herstel van het oude kerkje. Veel mooie en kostbare dingen lagen nog onder het puin bedolven. Vooral over het Middeleeuwse kruisbeeld maakten de mensen zich zorgen. Wat zou daar van overgebleven zijn? Voorzichtig werd het puin in kruiwagens geladen: brokken steen, dakpannen, stukjes hout en glas.
En eindelijk, na lang zoeken, vond één van hen het houten kruis. Maar wat zag dat er gehavend uit. Zo waren van het corpus beide armen afgebroken. Ze zochten en zochten om ook de laatste stukjes van het kruisbeeld te vinden. Al het puin werd nog eens uitgekamd, maar de armen bleven spoorloos. Toen het gehavende kruis toch aan de muur werd gehangen schreef één van de soldaten met een stuk krijt deze woorden op een bordje aan de voet van het kruisbeeld: ‘I have no hands but yours’. Vrij vertaald: Jullie zijn Mijn handen.

Amen.

Tekens van hoop en troost door pastor Jan

In het inleidend woord hebben jullie misschien al gelezen dat de ‘Klokken van troost en hoop’ voor het laatst zullen klinken op Bevrijdingsdag van 12.00 tot 12.15 uur. Het klinkt misschien paradoxaal, maar dit is op zich alklokken een teken van hoop. Het geeft aan dat de eerste, zeer onzekere fase van de Corona-crisis voorbij is en wij nu, in alle voorzichtigheid, met z’n allen op weg zijn naar een meer normale situatie. Zij het dat dit misschien nog een tijd lang het ‘nieuwe normaal’ zal zijn, de ‘anderhalvemeter-samenleving’ waarin nog altijd beperkingen en bijzondere maatregelen blijven gelden.

Vorige week mocht ik jullie melden dat Omroep Friesland op zondag 26 april om 10.00 uur een Eucharistieviering zou uitzenden vanuit de Martinikerk in Franeker. Sinds de kerksluitingen ten gevolge van de Corona-crisis zendt Omroep Friesland iedere zondag om 10.00 uur een kerkdienst uit vanuit de Martinikerk, omdat de Martinikerk passende technische voorzieningen en een geschikte inrichting heeft voor deze uitzendingen. Van aanvang af was het de bedoeling dat de uitzendingen, onder verantwoordelijkheid van de kerkeraad van de Protestantse Gemeente te Franeker, een oecumenisch karakter zouden hebben.
Na enkele weken ontstond het idee de bevriende pastoor van de Jakobusparochie uit te nodigen om een viering te komen doen. Maar wat zou hij dan precies mogen doen? En hoe zou de verantwoordelijkheid van de kerkeraad dan gestalte moeten krijgen?
De pastoor stelde voor om een Eucharistieviering uit te zenden, zoals hij dat in de weekeinde-vieringen altijd deed. Maar ja, een Eucharistieviering onder kerkordelijke verantwoordelijkheid van de ouderlingen van de PKN-kerkeraad is dan ook weer een merkwaardige figuur.
Daarop besloot de kerkeraad, ongetwijfeld in goed overleg met de predikanten, een groot gebaar te maken. De kerkeraad zou zich in dezen terugtrekken en de pastoor mocht voorgaan in de viering, onder zijn eigen -katholieke- kerkordelijke verantwoordelijkheid.
Een bevriende predikante meldde ons, met enig plezier, dat dit de eerste keer sinds de Reformatie was, dat er weer Eucharistie gevierd was in de Martinikerk. Een ontroerend, groot en groots gebaar van de kerkeraad van de Protestantse Gemeente onder bijzondere omstandigheden. Het laat zien hoezeer de kerkeraad bereid en in staat is het grotere kerkelijk perspectief te zien, het gezamenlijk christelijk perspectief dat de kerkgrenzen overschrijdt, en vervolgens ruimte te laten aan anderen. Het laat zien hoezeer het respect en vertrouwen tussen de diverse kerkelijke gemeenschappen in de regio Franeker en hun voorgangers inmiddels gegroeid is.
Naar ik begrijp is deze viering met enthousiasme ontvangen. De programmamakers vonden het mooi om te doen, omdat een Eucharistieviering vele visuele elementen kent, die voor programmamakers uitdagend zijn om mooi in beeld te brengen. Ook hebben diverse predikanten positief gereageerd. Als de periode van kerksluiting nog langer voortduurt (wat wij natuurlijk niet hopen) komt dit misschien nog een keer terug.
Ik vind dit een ontroerend teken van hoop en troost voor de toekomst van de kerkelijke samenwerking tussen broeders en zusters in het éne christelijk geloof en een opsteker voor de oecumene in een moeilijke tijd.
(De viering is desgewenst terug te kijken via de website van Omroep Friesland: de link functioneert bij mij enkel met Internet Explorer. En even terzijde: Voordat iemand met goede kennis van de plaatselijke kerkelijke geschiedenis uit Franeker mij hierin corrigeert. Het is in Franeker, tijdens de ‘zomer van de oecumene’ in de jaren tachtig en begin jaren negentig van de vorige eeuw, misschien al wel eens eerder gebeurd dat er in de Martinikerk, in oecumenische setting, Eucharistie gevierd werd. Het is echter zeker niet eerder gebeurd dat er in deze protestantse kerk Eucharistie gevierd werd onder rooms-katholieke kerkordelijke verantwoordelijkheid. Dat was zeker voor het eerst sinds de Reformatie).

De afgelopen weken hebben jullie misschien het verhaal gevolgd van de Engelse veteraan kapitein Tom Moore, die afgelopen donderdag 30 april 100 jaar oud geworden is. In het verleden is hij aan een gebroken heup geopereerd en hij is nog altijd dankbaar voor de prima verzorging die hij bij die gelegenheid van de NHS, de Britse staats-gezondheidszorg, gekregen had. Op 6 april nam hij zich voor, achter de rollator, honderd rondjes te lopen ter ondersteuning van NHS Charities Together, met als doel om £ 1.000 ( ong. € 1.130 euro) op te halen ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag. In de loop van de dagen werd dit doel opgeschroefd tot £ 5.000 en later tot £ 500.000.
De bijdragen begonnen pas goed binnen te stromen toen de pers lucht kreeg van dit initiatief. Het zal beslist geholpen hebben dat Tom Moore voor zijn leeftijd nog helder van geest en goed van de tongriem gesneden is en de uitstraling heeft van ieders ‘favoriete grootvader’. Hij deed vele media-optredens en werd binnen korte tijd een populaire figuur in het land.
Bij het halen van de finish op 16 april, na honderd rondjes, stond -op anderhalve meter afstand- een erewacht van het Yorkshire Regiment. De finish werd rechtstreeks uitgezonden door de BBC-televisie. Op de dag van de finish had kapitein Tom al meer dan 17 miljoen pond opgehaald. Op het moment dat ik dit schrijf staat de teller op een kleine 33 miljoen pond, oftewel ruim 37 miljoen euro. Bij gelegenheid van zijn 100e verjaardag op 30 april ontving hij 150.000 verjaarskaarten.
De Engelsen staan internationaal bekend als een gereserveerd volkje, ‘stiff upper lip’, maar een 99-jarige veteraan heeft het volk, onder de buitengewone omstandigheden van de Corona-pandemie, in het hart weten te raken met zijn verhaal en zijn volharding. Zijn actie voor de NHS is meer dan welkom nu men ook daar overuren draait om Corona-patiënten op te vangen. Zijn actie is een voorbeeld voor ons allemaal.

Mede namens mijn collega, pastor Paul: Pas goed op jezelf en op elkaar.
Graag tot ziens,

pastor Jan van Beek

Bergum

Burgum

Dokkum

Dokkum

schiermonnikoog

Schiermonnikoog

Newreader

Inhoudsopgave